Het Erasmus Center for Early Modern Studies is een gezamenlijk initiatief van de Erasmus Universiteit Rotterdam en Bibliotheek Rotterdam. Opgericht in 2005 wil het Erasmus Center een brug slaan tussen wetenschap en burger, tussen universiteit en stad, tussen geschiedenis en actualiteit, tussen Erasmus, zijn boeken en zijn geestverwanten.

Center of Excellence

Het Erasmus Center for Early Modern Studies bundelt binnen de Erasmus Universiteit Rotterdam (EUR) de expertise op het gebied van de vroegmoderne tijd die aanwezig is aan de Faculteiten Historische en Kunstwetenschappen, Rechtsgeleerdheid en Wijsbegeerte. Onderzoeksthema is de manier waarop in de Nederlanden en in Europa tussen ca. 1450 en 1750 — van Erasmus tot Bayle — individu, gemeenschap en overheid vorm kregen en in hun onderlinge verhouding werden doordacht. Speciale aandacht heeft de ontwikkeling van gedachten, meningen en theorieën van prominente personen en de invloed hiervan op de veranderingen in de denkbeelden over het publieke domein en het private domein. Door de aanwezige wetenschappelijke krachten te bundelen versterkt het Erasmus Center het onderzoek op het gebied van de vroegmoderne geschiedenis en van het humanisme dat aan de EUR door internationaal bekende hoogleraren wordt verricht. Zo geeft het Erasmus Center dit onderzoek en het daarop gestoelde onderwijs internationaal grotere bekendheid.

Bij zijn onderzoeksactiviteiten zoekt het Erasmus Center fEMS internationale samenwerking. Deze samenwerking krijgt ook gestalte in periodiek georganiseerde conferenties, die leiden tot Engelstalige publicaties rond het onderzoeksprogramma. Zo stonden tussen 2005 en 2008 drie internationale symposia over "Accountable Government and Good Governance in Late Medieval and Early Modern Europe" op het programma. In december 2006 heeft de "Pierre Bayle Tercentenary Conference" plaatsgevonden en in november 2008 een internationaal symposium over Erasmus als politiek denker.

Voor studenten is de Erasmus Research Master in Early Modern Intellectual History ontwikkeld, waarin wordt samengewerkt met universiteiten in Oxford, Trento, Verona en York. Ten slotte organiseert het Erasmus Center fEMS zijn eigen research seminar. In het kader daarvan laten deskundige gastsprekers hun licht schijnen over een thema op het gebied van de vroegmoderne tijd. Sprekers waren onder meer Jonathan Israel (Princeton), Istvan Hont (Cambridge), Heinz Schilling (Humboldt), Glenn Burgess (Hull) en Steven Nadler (Madison).

De Erasmuscollectie

De Erasmuscollectie van Bibliotheek Rotterdam behoort tot de omvangrijkste Erasmusverzamelingen ter wereld. Zij omvat niet enkel werken van Erasmus zelf en door hem bezorgde tekstedities van schrijvers uit de Oudheid, maar ook een grote hoeveelheid literatuur over Erasmus. Circa dertig procent van de werken uit deze collectie dateert uit de tijd van Erasmus (1466–1536). Zo’n negentig werken zijn eerste drukken. Tot de collectie behoren ook brieven van zijn eigen hand. De Erasmuscollectie is een onmisbaar instrument voor de lopende uitgave van de "Opera Omnia" van Erasmus, die onder auspiciën van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen wordt uitgegeven.

Naast deze Erasmusschatten bezit Bibliotheek Rotterdam een grote verzameling vóór 1801 gedrukte boeken die niet direct met Erasmus in verband staan, maar die evengoed een rijke bron voor onderzoek kunnen vormen. Samen vormen deze speciale collecties een wezenlijk onderdeel van het culturele erfgoed van Nederland.

Burger van de wereld

Het Erasmus Center for Early Modern Studies ontplooit en coördineert activiteiten die noodzakelijk zijn voor het behoud en het benutten van dit rijke culturele erfgoed. Dit houdt onder meer in dat de restauratie van de oude boeken ter hand wordt genomen. Het voortbestaan van het boekenbezit is immers een "conditio sine qua non" voor de continuïteit van wetenschappelijk onderzoek terzake.

Even belangrijk is het feit dat de verzameling toegankelijker wordt gemaakt. De collecties zijn geen doel op zich, ze moeten worden benut. Hiertoe maakt het Erasmus Center boeken uit de Erfgoedcollecties tot 1801 van Bibliotheek Rotterdam digitaal volledig toegankelijk. Ook stelt het zijn eigen Wereldcatalogus van Erasmusdrukken beschikbaar op deze website onder de naam Erasmus Online. Deze database bevat een schat aan gegevens over alle Erasmiana gedrukt in de vroegmoderne tijd — inclusief bibliografische beschrijving, facsimiles, referenties en tegenwoordige vindplaatsen. Erasmus Online maakt dit rijke gegevensbestand als open databank voor heel de wereld toegankelijk en biedt bovendien vele afbeeldingen van titelpagina’s. Ook bevat Erasmus Online vijftien volledig gedigitaliseerde boeken van Erasmus plus de eerste uitgave van zijn verzamelde werk (uit 1538-1540). Daarmee is elk woord van Erasmus in het oorspronkelijke Latijn hier online beschikbaar. Zo geeft het Erasmus Center zijn eigen invulling aan Erasmus’ woorden "Ciuis mundi sum" ofwel "Ik ben een burger van de wereld".

Erasmus Roterodamus

Het Erasmus Center for Early Modern Studies richt zich niet alleen op heel de wereld, maar ook op heel Rotterdam. Tenslotte is dit de stad waar Erasmus ter wereld kwam en welbewust koos hij ervoor om zich met haar naam te onderscheiden. Hier komt bij dat de gemeente Rotterdam ook in onze tijd — misschien wel meer dan in Erasmus’ dagen — nadrukkelijk de financiering van onderwijs, cultuur en wetenschap stimuleert. Bovendien is Bibliotheek Rotterdam een gemeentelijke instelling — van en voor Rotterdammers — die haar bezit en deskundigheid ter beschikking wil stellen van elke inwoner van de Maasstad. Het Erasmus Center richt zich daarom op iedereen die belangstelling heeft voor de tijd van Erasmus tot Bayle in al zijn facetten. Het Center wil een actieve rol spelen in het actuele debat over de verhouding tussen individu, gemeenschap en overheid, tussen moraal, politiek en bestuur, over de betrokkenheid van de burger bij de samenleving en over het Erasmiaanse gedachtegoed. Het doet dit door het organiseren van rondleidingen, tentoonstellingen, lezingen en publicaties voor een niet-wetenschappelijk publiek.

Bestuur

• prof. dr. Wiep van Bunge, Faculteit der Wijsbegeerte, EUR
• prof. dr. Dick Douwes, Faculteit der Historische en Kunstwetenschappen, EUR
• mr. Elie Dutilh, Erasmusstichting Rotterdam
• prof. dr. Robert von Friedeburg, Faculteit der Historische en Kunstwetenschappen, EUR
• dr. Adrie van der Laan, secretaris van het Erasmus Center en conservator van de Erasmuszaal van Bibliotheek Rotterdam
• mw. Joke Mos, unit manager Innovatie & Ontwikkeling, Bibliotheek Rotterdam
• drs. Gerard Reussink, directeur Bibliotheek Rotterdam
• drs. Coen baron Schimmelpenninck van der Oije (Stichting Erasmus Center fEMS)
• mw. Irene Schuiten, teamleider Informatie, Collectie & Catalogus, Bibliotheek Rotterdam
• prof. dr. Hans Trapman (Stichting Erasmus Center fEMS)
• prof. mr. Laurens Winkel, Faculteit der Rechtsgeleerdheid, EUR